Sul camin de l’immersion : dels aprendissatges a la ciutadanetat

 

Jean-François ALBERT
regent a la Calandreta de Ciutat a Carcassona,
paissèl ajudaire e vice-president de la Confederacion de las Calandretas

Acabatz d’escotar un resumit de las intervencions de uèi. Vos permetrà de mesurar las dificultats que cal passar per metre en plaça un ensenhament bilingüe en immersion en França.
Uèi l’immersion coma practica pedagogica, lo Conselh d’Estat la condemna. Aquela espròva, a mai, l’avèm pas causida. Aquela batèsta politica e ideologica, los mainatges de las nòstras escòlas l’an pas nimai causida. Ne son benastrosament aluenhats. Sèm los primièrs, nosautres regents, a sosténer lo movement associatiu. Individualament, cadun participa de per sas accions e son militantisme a la defensa de sa lenga e de sa cultura regionala. En mai d’aquel engatjament personal, devèm portar a la societat tota, de responsas de professionals.
Avèm responsabilitat d’ensenhament, e devèm téner los engatjaments que tòcan nòstra profession.

D’en primièr, devèm téner los engatjaments que nos ligan amb l’Educacion Nacionala. Es a dire, lo respècte de las Instruccions Oficialas, lo passatge de las avaloracions nacionalas en CE2, los plans de formacion dels ensenhaires, a l’encòp çò que concernís la formacion iniciala mas tanben l’ensemble de las modalitats del concors de Professor de las Escòlas e sas avaloracions.

Devèm téner tanben aquel que nos liga a las familhas qu’an causit d’escolarizar lors enfants dins nòstras escòlas.
L’escolarizacion dels enfants dins las nòstras estructuras es, per ieu, un acte fòrt. Causir una escòla immersiva, en lenga regionala, es un acte coratjós. Uèi la màger part dels enfants es escolarizada dins lo sistèma classic monolingüe e francofòn.
Aquela causida del bilingüisme, los parents auràn de l’assumir e, malastrosament, tròp sovent deuràn argumentar per la justificar. La pression sociala serà tot còp fòrta, los a priòris nombroses, las remarcas de còps fissantas. Avèm aquí las basas d’una intolerància marrida qu’es totjorn plan presenta dins de mitans nombroses, a mai los pus cultivats.

Los parents espèran de nosautres que capitem lo bilingüisme, que respectem las ins-truccions Oficialas de l’Educacion Nacionala en s’apiejant sus de metòdes pedagogics que fan de l’enfant l’actor de sos aprendissatges.
Espèran tanben de nosautres d’arguments per mièlhs viure la  causida. Aqueste collòqui d’aquí deu permetre, per totes aqueles parents, de se rassegurar cap a  lor causida, de ne tirar fiertat e de se sentir respectats.
Sabèm totes qu’avèm pas causit la facilitat, sabèm tanben quant ambiciós e modèrne nòstre projècte es ! E que va delà d’un projècte lingüistic : es un vertadièr projècte de societat.
Los organizators d’aquel collòqui s’obli-guèron de recampar de praticians e de scientifics. Volriái aprofechar lo moment per dire, tornar, a quin ponch sèm estacats a aquel dispositiu qu’assòcia los practicians, que ne soi un, als scientifics. Recercam pas la reconeissença dels unes pels autres, nimai la validacion de nòstras practicas respectivas. Sèm partenaris. Las recomandacions de la
comunautat scientifica a prepaus  de ponches fòrça precises fan mestièr per melhorar nòstras practicas de classa. E a l’encòp, nòstras practicas de classa son de camps d’investigacion remirables pels scientifics.

Èra important pels participants totes, que los mainatges sián presents dins aquel collò-qui. Representan l’avenidor e simbolizan lo dinamisme de nòstre movement. Ocupan la plaça mai importanta dins l’immersion precòça. Son d’adultes que causisson lo bilingüisme, mas son d’enfants que lo vivon !
Per capitar una situacion de bilingüisme precòç, la plaça de la lenga deu èsser fòrça importanta. La qualitat de la lenga emplegada es un primièr element de capitada mas i cal jónher la quantitat. Aquò vòl dire un temps d’exposicion a la lenga fòrça important.

Per illustrar mon prepaus ai causit de vos contar l’istòria de tres enfants escolarizats a la Calandreta de Ciutat a Carcassona.

La primièra es dintrada en setembre passat dins la classa de pichòta seccion. Ten dos ans e mièg. Es une pichoneta dinamica que ja possedís un lengatge ben afortit e una vitalitat de primièra. Se sona Lúcia. Sos parents, coma la màger part, son non-occitanofòns.
Lors laguis legitims èran d’un classicism bèl :

Serà pas destorbada per aquela lenga novèla ?
Parlam pas occitan, es geinant ?
Se mesclarà pas amb las doas lengas ?
E per la lectura, cossí farem per l’ajudar ?
Aurà lo meteis nivèl que los autres enfants se jamai devèm cambiar d’escòla ?

Dobrissi aquí una parentèsi. Poguèrem ausir d’aquí d’alai, que l’escolarizacion dels enfants tre los dos ans èra mesa en causa pel quite ministre de l’Educacion Nacionala.
Dins las escòlas Calandretas causissèm volontàriament d’escolarizar los enfants tre los dos ans. Lo fasèm sens complèxe vist que sabèm l’importància de confrontar l’enfant tant  d’ora coma possible a aquela situacion de bilingüisme precòç. Coneissèm tanben las repercucions positivas qu’endralha aquela confrontacion per çò que concernís lo desvolopament de sas facultats cognitivas. Pedagogicament,  verificam cada jorn quant es important lo trabalh realizat dins las classas de mairala e coma es piòt de cantonar aquelas classas dins lo ròtle reductor de simples luòcs de gardariá. De mai, l’investiment dels collègas, lor capacitat de crear e d’imaginar de situacions originalas, los esfòrces realizats per prepausar de mejans d’avaloracion, se meritan mai que lo
respècte.

Aquelas causas pausadas, tornem sul cas de Lúcia.
Son quotidian es ben diferent de las questions que se pausan sos parents. Quand dintra dins sa classa se tròba dins un univèrs sieu. Coneis aquí totas las personas, los luòcs, los còdes e las règlas de vida collectiva.
La lenga occitana ?
La descobrís sens ges de crenta. Solid, jamai l’aviá pas ausida ! Es incapabla de la nommar e aquò’s pas son lagui. çò que compta per Lúcia es de l’associar a d’accions, a de luòcs, a de comportaments... fa de sens !
Lèu fach emplega de mots en defòra de la classa, puèi a l’ostal.
Espepissa l’actitud dels adultes quand emplega aqueles mots, ja compren qu’aquò la valoriza e que fa plaser a aqueles interlocutors. Li agrada fòrça a ela d’aquò far.
En qualques setmanas a desvolopat unas competéncias extraordinàrias. Pòt associar dos mots dins doas lengas diferentas amb lo meteis objècte, la meteissa accion, lo meteis comportament... rampelem que, de còps que i a, cal de meses per qu’un adult que vòl aprene una autra lenga capite d’aver la meteissa competéncia !
En qualques meses Lúcia es a 100 % de compreneson en lenga occitana. Es a l’aise dins totas las situacions. Evoluís mai que naturalament dins son escòla, la lenga a pas generat  d’ànsia, tot lo contrari.

Mon segond exemple es un drollet escola-rizat dins la classa de CP - CE1. Se sona Teo. Es dins la classa de l’aprendissatge de la lectura. De la lectura en occitan !
Es important d’insistir sus aquel ponch. Auretz comprés que cal una preséncia fòrça importanta de la lenga per capitar un bilingüisme precòç. En mai d’aquela preséncia cal apondre una valorizacion importanta. Valorizar la lenga es l’utilizar sovent, l’utilizar en defòra de l’escòla pendent  de sortidas, es fin finala l’utilizar per faire de causas importantas.
Qué de mai important per l’escòla que la lectura ?
Es l’aprendissatge que mobiliza totas las coneissenças, totas las inquietuds, totes los excèsses tanben !
Teo es escolarizat a Calandreta dempuèi la pichòta seccion. Uèi es capable de parlar fòrt corrèctament en occitan, es a 100 % de compreneson. Sap que l’occitan portarà totes los aprendissatges, es pas susprés d’entamenar l’aprendissatge de la lectura en occitan. Lo trabalh realizat dins las classas de la mairala li permetèt d’aver un capital de mots important. Faguèt tanben, amb sos companhs, una avaloracion bona de l’escomesa qu’èra a enfaciar. Sap que, a còps serà malaisit, mas que i a pas de rasons de pas capitar !
Dempuèi la rintrada, a progressat, a patit tanben, e a conegut de capitadas e de fracasses. Li agrada de dire a sos parents que se pòt enganar, qu’es a aprene !

Ja met en plaça d’unes mecanismes de comparason entre l’occitan e lo francés. Per exemple utiliza sas primièras competéncias en lectura per far de comparasons, d’ensages e de verificacions. Tòca del det sas competéncias novèlas, las perspectivas que dobriràn… es actor de son aprendissatge.
Pòt uèi legir de tèxtes cortets en occitan. Es reconegut coma tal per los individús totes de la classa. Es sa fiertat !

L’exemple tresen es una dròlla del CM2 que partirà ongan de nòstra escòla per jónher un collègi tradicional. A una color de comportament importanta1. A la reconeissença del grop classa mas tanben de l’ensem dels adultes de l’escòla. Se sona Emília.
Es un exemple de capitada. Es perfièchament bilingüa a l’oral e a l’escrich. Pòt corregir certanas de sas paraulas, o aquelas dels autres, per ne melhorar la qualitat.
Delà d’aquelas competéncias realas en lenga occitana, possedís incontestablament un esperit de dobertura cap a las autras lengas.
Lo projècte « Familhas de lengas » li a fach descobrir d’autras lengas que de còps son fòrça aluenhadas de l’occitan o del francés.
A cada còp a capitat de ne remarcar los aspèctes estranhs en tot refusar l’idèa que podián èstre estrangièras !

Descobrir de lengas es tanben descobrir de culturas, de païses, de païsatges, de caras e d’òmes. Es èsser curiós, es rire d’un biais de prononciar los mots o d’escriure de letras en tot aver fòrça respècte per aquela lenga des-coneguda e per las personas que l’emplegan.
Long de sa darrièra annada, Emília faguèt la pròva d’aquela percepcion de las lengas e de las culturas del mond.  Sap que delà de la tradicionala question de l’utilitat d’una lenga, aquela balha de sens a la vida d’un grop d’òme. Serà son meriti mai lausable.
Demercé aqueles tres exemples, farai sortir en conclusion d’unes elements importants que participan de la capitada del bilingüisme precòç e de l’espelida dels enfants qu’evoluisson dins nòstras escòlas.

D’en primièr, avèm de far de cada classa  un mitan segurizant, ric, diversificat amb d’exi-géncias de qualitat.
Aquel mitan deu èsser capable d’acceptar los enfants dins sas diversitats totas.
Deu tanben acceptar los palpejaments, las errors, las verificacions… per ne far lo motor dels aprendissatges.
Deu prene en compte lo temps necite per aquesir d’unes aprendissatges coma un element determinant e garantissent la capitada escolara dels enfants.

La nocion de fisança es un autre element determinant. La fisança deu remplaçar la paur. Fisança als ensenhaires que, liures dins lors practicas, ne seràn que mai motivats e mai performants. Fisança als parents per participar a un acompanhament rasonat de lors enfants dins los aprendissatges. Fisança als enfants, dins lors capacitats de se mobilizar per passar las espròvas.

Enfin, aquel que desira mai de reconeissença per una lenga e una cultura regionala auriá plan de dificultat per condemnar las autras lengas e culturas del mond. Los enfants que son uèi dins nòstras escòlas son sensibilizats a-n-aquela realitat. Al ne dobtar pas, seràn lèstes, fòrts d’un esperit just, de defendre dins l’avenidor un ideal de tolerància que daissarà pas de plaça al dobte e qu’impausarà la causida de la rason, la causida de la patz.

Dicha donada al collòqui « L’enfant en immersion précoce », alestit per l’Institut Superior de las lengas de la Republica Francesa, los 14 e 15 de març de 2003, a Perpinhan

1    Dins la classa, dempuèi la mairala, los progrèsses escolars son marcats per de colors, coma al judo. En mai de las colors per cada disciplina, i a una color dicha « de comportament » que marca lo creis del mainatge, per rapòrt a l’autonomia, l’ajuda als autres, la presa de responsabilitat, etc.

 

Avis sit en òbra

L'establiment APRENE aurà lèu un sit novèl a vos prepausar.

Vos pregam de nos desencusar par qualques messatges d'error en anglés a la plaça de fòtos mancantas.

Mercés de vòstra compreneson.

A lèu doncas !